नागपञ्चमी पर्व आज : नाग देवताको पूजा–आराधना गरी मनाइँदै

काठमाडौं । प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल पञ्चमीका दिन मनाइने नागपञ्चमी पर्व आज नेपालभर श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदैछ। यस अवसरमा हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले नाग देवताको पूजा–आराधना गर्दै घरपरिवारको सुख, शान्ति, स्वास्थ्य तथा समृद्धिको कामना गरिरहेका छन्।

नागपञ्चमीका दिन बिहानै स्नान गरी पूजा–आराधना गर्ने, नागको चित्रमा दूध, दही, अक्षता, फूल, दुबो, चन्दन तथा अन्य पूजासामग्री अर्पण गर्ने र घरको मूलढोकामाथि नागको चित्र टाँस्ने परम्परा रहेको छ। धार्मिक मान्यताअनुसार नागको पूजा गरी घरको ढोकामा नागको चित्र स्थापना गर्दा सर्प, बिच्छी तथा अन्य विषालु जीवको भयबाट रक्षा हुनुका साथै आगलागी, मेघ तथा चट्याङको जोखिमबाट समेत बच्ने विश्वास गरिन्छ।

नागपञ्चमीमा विशेषगरी अनन्त, वासुकी, पद्म, महापद्म, तक्षक, कुलीर, कर्कट र शङ्ख गरी अष्टनागको पूजा गर्ने परम्परा छ। पूजा सम्पन्न गरी नागको चित्र घरको मूलढोकामा टाँस्ने चलन नेपाली समाजमा लामो समयदेखि प्रचलित छ।

नागलाई वर्षा, पानी र प्रकृतिसँग जोडेर हेर्ने धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यता पनि पाइन्छ। नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार नागपञ्चमीका दिन नाग देवताको पूजा गरी वर्षाका लागि प्रार्थना गर्ने परम्परा रहेको छ। काठमाडौं उपत्यकाका नागपोखरी, टौदह, नागदह लगायत नागसँग सम्बन्धित धार्मिकस्थलमा यस दिन विशेष पूजा तथा दर्शनका लागि भक्तजनको सहभागिता हुने गर्दछ।

नागपञ्चमी केवल धार्मिक आस्थाको पर्व मात्र नभई प्रकृति र जीवजन्तुप्रतिको सम्मानको सन्देश दिने पर्वका रूपमा समेत लिइन्छ। यस दिन सर्प तथा अन्य घस्रने जीवलाई नमार्ने र भूमि खनजोत नगर्ने परम्परा विभिन्न समुदायमा रहेको पाइन्छ।

नाग देवताको पूजा–आराधनासँगै आज भगवान् शिवको समेत विशेष स्मरण तथा पूजा गरिन्छ। शिवको गलामा नाग रहने भएकाले नागपञ्चमी र शिव आराधनाबीच धार्मिक रूपमा गहिरो सम्बन्ध रहेको मानिन्छ।

नागपञ्चमीको पावन अवसरमा सम्पूर्ण नेपालीमा सुख, शान्ति, स्वास्थ्य, समृद्धि तथा उत्तरोत्तर प्रगतिको हार्दिक मंगलमय शुभकामना।